(បរទេស)៖ ក្នុងពិភពបច្ចេកវិទ្យាបច្ចុប្បន្ន ការលួចទិន្នន័យ (Hacking) បានក្លាយជាសុបិនអាក្រក់សម្រាប់ប្រព័ន្ធធនាគារ យោធា និងឯកជនភាពផ្ទាល់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែរបកគំហើញថ្មីនៃ «អ៊ីនធឺណិតកង់ទិច ឬ Quantum Internet» កំពុងតែបើកទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មី ដែលអាចធានាសុវត្ថិភាពទិន្នន័យបានកម្រិតដាច់ខាត ១០០%។

តើអ្វីទៅជាការបញ្ជូនព័ត៌មានបែប Quantum?
កាលពីពេលថ្មីៗនេះ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចិនបានបំបែកកំណត់ត្រាពិភពលោក ដោយការបញ្ជូនព័ត៌មានតាមរយៈ Quantum Teleportation ក្នុងចម្ងាយជាង ១,២០០ គីឡូម៉ែត្រ តាមរយៈផ្កាយរណប Micius។

ផ្ទុយពីការបញ្ជូនទិន្នន័យតាមខ្សែកាបអុបទិក ឬរលកសញ្ញាវិទ្យុធម្មតា បច្ចេកវិទ្យានេះប្រើប្រាស់បាតុភូតរូបវិទ្យាមួយហៅថា «ភាគល្អិតជំពាក់ជំពិនគ្នា ឬ Quantum Entanglement»។ វាប្រៀបដូចជាមានគ្រាប់ឃ្លីពីរគ្រាប់ដែល «មានវិញ្ញាណដឹងគ្នា» ទោះបីជាយើងយកគ្រាប់ឃ្លីមួយទៅទុកនៅភពអង្គារ ហើយមួយទៀតនៅភពផែនដីក៏ដោយ នៅពេលយើងបង្វិលគ្រាប់ឃ្លីនៅផែនដី គ្រាប់ឃ្លីនៅភពអង្គារនឹងវិលតាមភ្លាមៗក្នុងពេលតែមួយ។

ហេតុអ្វីបានជា Hacker មិនអាចលួចបាន?
ចំណុចពិសេសបំផុតនៃ Quantum Internet គឺស្ថិតនៅលើច្បាប់ធម្មជាតិានៃភាគល្អិតកង់ទិច៖
- បើលួចមើល នឹងដឹងភ្លាម៖ ក្នុងពិភពកង់ទិច ប្រសិនបើមានជនទីបី (Hacker) ព្យាយាមស្ទាក់ចាប់ ឬលួចអានទិន្នន័យ នោះ វានឹងធ្វើឱ្យស្ថានភាពនៃភាគល្អិតនោះផ្លាស់ប្តូរភ្លាមៗ។
- ទិន្នន័យបំផ្លាញខ្លួនឯង៖ រាល់ការព្យាយាមលួចចម្លង នឹងធ្វើឱ្យព័ត៌មាននោះប្រែជាខូចខាត ឬបាត់បង់រូបរាងដើមភ្លាមៗ ដែលធ្វើឱ្យ Hacker មិនអាចទទួលបានអ្វីទាំងអស់ ហើយអ្នកផ្ញើនឹងដឹងខ្លួនភ្លាមថាមានគេលួចចូលមើល។

បដិវត្តន៍នាពេលអនាគត
យោងតាមផែនការ ប្រទេសចិនមានគោលដៅបង្ហោះផ្កាយរណបប្រភេទនេះចំនួន ២០ បន្ថែមទៀតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៨ ដើម្បីបង្កើតបណ្តាញអ៊ីនធឺណិតសកលថ្មីមួយ។ ប្រព័ន្ធនេះនឹងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍មហាសាលដល់៖
- វិស័យហិរញ្ញវត្ថុ៖ ការផ្ទេរប្រាក់ និងទិន្នន័យធនាគារនឹងគ្មានការបារម្ភពីការលួចដកប្រាក់តាមអនឡាញ។
- វិស័យការពារជាតិ៖ ការសម្ងាត់យោធានឹងត្រូវបានការពារកម្រិតខ្ពស់បំផុត។
- កំព្យូទ័រ Quantum៖ ការបង្កើតបណ្តាញកំព្យូទ័រដែលមានល្បឿនលឿនជាងកំព្យូទ័របច្ចុប្បន្នរាប់លានដង។

នេះគឺជាសញ្ញាបញ្ជាក់ថា ពិភពលោកកំពុងចាកចេញពីយុគសម័យអ៊ីនធឺណិតដែលងាយរងគ្រោះ ទៅកាន់យុគសម័យឌីជីថលថ្មីដែលប្រកបដោយទំនុកចិត្ត និងសុវត្ថិភាពបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ។

ការយល់ដឹងពី Quantum Computing៖ តើវាខុសពីកុំព្យូទ័រធម្មតាយ៉ាងដូចម្តេច?
ដើម្បីយល់ពីភាពខុសគ្នារវាង កុំព្យូទ័រ Quantum និង កុំព្យូទ័រធម្មតា (ដែលយើងប្រើរាល់ថ្ងៃ) យើងត្រូវមើលទៅលើរបៀបដែលពួកវា «គិត» ឬដំណើរការទិន្នន័យ៖

១. ឯកតានៃការគិត៖ Bit vs Qubit
- កុំព្យូទ័រធម្មតា (Bit): ប្រើប្រព័ន្ធគោលពីរ គឺ 0 ឬ 1។ វាដូចជាកុងតាក់ភ្លើង បើមិន «បិទ» គឺ «បើក» មិនអាចនៅកណ្តាលបានទេ។
- កុំព្យូទ័រ Quantum (Qubit): ប្រើប្រាស់ Qubit (Quantum Bit)។ អ្វីដែលអស្ចារ្យនោះគឺ Qubit អាចជា 0 ផង និង 1 ផង ក្នុងពេលតែមួយ (ហៅថា Superposition)។

២. ល្បឿន និងសមត្ថភាពដោះស្រាយបញ្ហា
សូមស្រមៃថាអ្នកចង់រកផ្លូវចេញពី «រង្វង់វង្វេង (Maze)» ដ៏ស្មុគស្មាញមួយ៖
- កុំព្យូទ័រធម្មតា: វានឹងរត់សាកល្បងម្ដងមួយផ្លូវៗ។ បើផ្លូវទី១ ទាល់ វានឹងត្រឡប់មកវិញ រួចសាកផ្លូវទី២។ វាចំណាយពេលយូរណាស់ដើម្បីរកផ្លូវត្រូវឃើញ។
- កុំព្យូទ័រ Quantum: វាអាចរត់សាកល្បង គ្រប់ផ្លូវទាំងអស់ក្នុងពេលតែមួយ។ ដូចនេះ វារកផ្លូវចេញឃើញត្រឹមតែមួយប៉ព្រិចភ្នែកប៉ុណ្ណោះ។

៣. ហេតុអ្វីបានជាយើងមិនទាន់មានវានៅផ្ទះ?
ទោះបីជាវាខ្លាំងមហិមាក៏ដោយ ប៉ុន្តែកុំព្យូទ័រ Quantum បច្ចុប្បន្នមានបញ្ហាមួយចំនួន៖
- ភាពរសើប៖ គ្រាន់តែមានរំញ័រតិចតួច ឬកម្ដៅបន្តិចបន្តួច វានឹងធ្វើឱ្យទិន្នន័យភ័ន្តច្រឡំភ្លាម។
- ការរក្សាភាពត្រជាក់៖ គេត្រូវដាក់វានៅក្នុងទូទឹកកកពិសេស ដែលត្រជាក់ជាងលំហអាកាសទៅទៀត ដើម្បីឱ្យវាដំណើរការបាន។

កុំព្យូទ័រ Quantum នឹងមិនមកជំនួសកុំព្យូទ័រយួរដៃរបស់អ្នកសម្រាប់វាយ Word ឬលេង Facebook នោះទេ ប៉ុន្តែវានឹងត្រូវប្រើដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាធំៗរបស់ពិភពលោក ដែលកុំព្យូទ័រធម្មតាចំណាយពេលរាប់ពាន់ឆ្នាំក៏ធ្វើមិនចេញ៕