(ភ្នំពេញ)៖ ការផ្លាស់ប្តូរពីការប្រើប្រាស់រថយន្តប្រើសាំង មកប្រើរថយន្តអគ្គិសនី មិនមែនត្រឹមតែជាការប្តូរម៉ាស៊ីននោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់នៃការរស់នៅ និងការធ្វើដំណើរ។ ដើម្បីឱ្យការប្រើប្រាស់របស់អ្នកមានប្រសិទ្ធភាព និងសន្សំសំចៃបំផុត នេះគឺជាចំណុចសំខាន់ៗដែលអ្នកត្រូវត្រៀម។

១. ការរៀបចំកន្លែងសាកថ្មនៅផ្ទះ (Home Charging)
ចំណុចសំខាន់បំផុតនៃរថយន្ត EV គឺការសាកថ្មនៅផ្ទះ។ អ្នកត្រូវពិនិត្យមើល៖

A) ការពិនិត្យ និងដំឡើងប្រព័ន្ធអគ្គិសនី (Electrical Infrastructure)
- កម្លាំងអគ្គិសនី (Amperage): ដុំសាកកម្រិត Level 2 (Wallbox) ភាគច្រើនត្រូវការកម្លាំងចរន្ត 32A ដើម្បីសាកក្នុងល្បឿន 7kW។ ប្រសិនបើបារ៉ែតភ្លើង (Main Breaker) ក្នុងផ្ទះរបស់អ្នកមានទំហំតូចពេក (ឧទាហរណ៍ត្រឹម 32A សរុប) វានឹងដាច់ភ្លើងពេលអ្នកបើកម៉ាស៊ីនត្រជាក់ផង និងសាកឡានផង។ ដូចនេះ អ្នកគួរពិគ្រោះជាមួយជាងអគ្គិសនីដើម្បីដំឡើងបារ៉ែតឱ្យបានដល់ 40A ឬ 63A។
- ខ្សែភ្លើង: ការសាកឡានប្រើរយៈពេលយូរ (៥-៨ ម៉ោង) ដូចនេះត្រូវប្រើខ្សែភ្លើងដែលមានទំហំធំ ដើម្បីការពារកុំឱ្យឡើងកម្ដៅខ្លាំង ដែលអាចបង្កជាគ្រោះអគ្គិភ័យ។
- ប្រព័ន្ធដី (Earthing/Grounding): នេះជាចំណុចស្លាប់រស់! រថយន្ត EV ភាគច្រើននឹងមិនព្រមទទួលយកការសាកឡើយ ប្រសិនបើប្រព័ន្ធភ្លើងក្នុងផ្ទះរបស់អ្នកគ្មានខ្សែដីត្រឹមត្រូវទេ ព្រោះវាជាសុវត្ថិភាពការពារការឆ្លងចរន្ត។

B) ការជ្រើសរើសទីតាំងចត និងដំឡើង
ទីតាំងដែលអ្នកចតឡានរាល់ថ្ងៃ ត្រូវរៀបចំឱ្យមានលក្ខណៈបច្ចេកទេសដូចជា៖
- ប្រអប់ភ្លើងមេ៖ បើអាច គួរដំឡើងដុំសាកនៅក្បែរប្រអប់ភ្លើងមេ ដើម្បីកាត់បន្ថយការដើរខ្សែភ្លើងវែង ដែលអាចធ្វើឱ្យធ្លាក់កម្លាំងភ្លើង និងចំណាយថ្លៃខ្សែច្រើន។
- កម្ពស់៖ ដុំសាកគួរដំឡើងនៅកម្ពស់ប្រហែល 1.2m ទៅ 1.5m ពីដី ដើម្បីងាយស្រួលដោតខ្សែ និងជៀសផុតពីការសាចទឹកភ្លៀង ឬក្មេងតូចៗលេង។
- សុវត្ថិភាពពីធាតុអាកាស៖ ទោះបីដុំសាកភាគច្រើនការពារទឹកបាន (IP65/IP66) ក៏ដោយ ប៉ុន្តែការដំឡើងក្រោមដំបូលជួយការពារ​ដុំសាកពីកម្ដៅថ្ងៃខ្លាំងនៅស្រុកខ្មែរ ដែលអាចជួយឱ្យវាមានអាយុកាលប្រើប្រាស់បានយូរ និងសាកបានលឿនល្អ (កម្ដៅខ្លាំងអាចធ្វើឱ្យដុំសាកបន្ថយល្បឿនសាកដោយខ្លួនឯង)។

C) ប្រភេទក្បាលសាក
អ្នកត្រូវដឹងថាឡានរបស់អ្នកប្រើក្បាលសាកប្រភេទអ្វី? Type 2 (ស្តង់ដារអឺរ៉ុប/ថៃ): ពេញនិយមបំផុតនៅកម្ពុជា។ GB/T (ស្តង់ដារចិន): ប្រសិនបើអ្នកទិញឡាននាំចូលពីចិន អ្នកប្រហែលជាត្រូវទិញដុំសាកប្រភេទ GB/T ឬប្រើ adapter បន្ថែម។

២. ស្វែងយល់ពីចម្ងាយដែលរថយន្តអាចរត់បាន
ការមើលត្រឹមតួលេខដែលក្រុមហ៊ុនប្រកាសគឺមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ អ្នកត្រូវយល់ដឹងពីកត្តាពិតជាក់ស្តែងមួយចំនួន៖

A) ស្វែងយល់ពីស្តង់ដារវាស់វែង (WLTP vs NEDC vs CLTC)
នៅពេលអ្នកមើលក្រដាសបច្ចេកទេស អ្នកនឹងឃើញពាក្យទាំងនេះ៖ NEDC/CLTC: ជាស្តង់ដារវាស់ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ (ពេញនិយមលើឡានចិន)។ ចម្ងាយពិតជាក់ស្តែងអាចមានតិចជាងតួលេខនេះប្រហែល ២០% ទៅ ៣០%។ WLTP: ជាស្តង់ដារអឺរ៉ុបដែលកៀកនឹងការបើកបរជាក់ស្តែងជាង។ EPA: ជាស្តង់ដារអាមេរិក ដែលច្បាស់លាស់បំផុត។

ដំបូន្មាន៖ បើក្រុមហ៊ុនប្រាប់ថាឡានរត់បាន 500km (NEDC) អ្នកគួររំពឹងទុកថា វារត់ជាក់ស្តែងបានប្រហែល 350km ទៅ 400km ប៉ុណ្ណោះ។

B) កត្តាដែលធ្វើឱ្យអស់ថ្មលឿន
ចម្ងាយផ្លូវអាចប្រែប្រួលអាស្រ័យលើ ការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់៖ នៅស្រុកខ្មែរយើងក្តៅ ការបើកម៉ាស៊ីនត្រជាក់កម្រិតខ្លាំងអាចស៊ីថ្មចន្លោះពី ៥% ទៅ ១០%។ ល្បឿនបើកបរ៖ ខុសពីឡានសាំង ឡានអគ្គិសនីស៊ីថ្មខ្លាំងនៅពេលបើកល្បឿនលឿនខ្លាំង (លើសពី 100km/h) នៅលើផ្លូវល្បឿនលឿន។ វាសន្សំសំចៃបំផុតនៅពេលបើកក្នុងក្រុងដែលមានការជាន់ហ្វ្រាំងញឹកញាប់។ ទម្ងន់ផ្ទុក៖ ការដឹកមនុស្សពេញ ឬឥវ៉ាន់ធ្ងន់ៗ ក៏ធ្វើឱ្យចម្ងាយរត់ធ្លាក់ចុះផងដែរ។

C) ការកំណត់គោលដៅធ្វើដំណើរ
- សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ក្នុងក្រុង៖ ប្រសិនបើមួយថ្ងៃអ្នកជិះត្រឹម 40km ទៅ 60km នោះឡានដែលមានកម្លាំងថ្មត្រឹម 30kWh ទៅ 40kWh (រត់បានប្រហែល 200km ទៅ 300km) គឺលើសពីគ្រប់គ្រាន់។ អ្នកអាចសាកថ្មត្រឹមតែ ១ ឬ ២ ដងក្នុងមួយសប្តាហ៍ប៉ុណ្ណោះ។
- សម្រាប់ការធ្វើដំណើរទៅខេត្ត៖ ផ្លូវពីភ្នំពេញទៅខេត្តឆ្ងាយៗ (ដូចជាសៀមរាប ឬព្រះសីហនុ) មានចម្ងាយចន្លោះពី 230km ទៅ 300km។ ដើម្បីសុវត្ថិភាព អ្នកគួរជ្រើសរើសឡានដែលរត់បានលើសពី 400km (តាមស្តង់ដារជាក់ស្តែង) ដើម្បីកុំឱ្យបារម្ភរឿងរកកន្លែងសាកថ្មពាក់កណ្តាលផ្លូវ។

៣. សិក្សាពីបណ្តាញស្ថានីយសាកថ្មសាធារណៈ
ទោះបីជាអ្នកសាកនៅផ្ទះជាចម្បង ប៉ុន្តែការដឹងពីទីតាំងសាកថ្មសាធារណៈគឺចាំបាច់ណាស់៖

A) កម្មវិធីទូរស័ព្ទ (Apps)៖ ឧបករណ៍ដែលមិនអាចខ្វះបាន
នៅកម្ពុជា បណ្តាញស្ថានីយសាកថ្មមិនទាន់រួមបញ្ចូលគ្នានៅឡើយទេ ដូច្នេះអ្នកត្រូវដំឡើងកម្មវិធីជាច្រើនក្នុងទូរស័ព្ទ។ អ្នកត្រូវមានកម្មវិធីដូចជា PlugShare (ដើម្បីមើលទីតាំងរួម) និងកម្មវិធីផ្ទាល់របស់ក្រុមហ៊ុនផ្គត់ផ្គង់ដូចជា EV Charge (របស់ក្រសួងសាធារណការ), TotalEnergies, និងកម្មវិធីរបស់ក្រុមហ៊ុនឡាននីមួយៗ (ដូចជា BYD, Tesla, ឬ GAC)។ កម្មវិធីទាំងនេះអនុញ្ញាតឱ្យអ្នក មើលថាស្ថានីយនោះ «ទំនេរ ឬ មានគេកំពុងសាក»។ មើលប្រភេទក្បាលសាក (Type 2, CCS2, ឬ GB/T)។ បញ្ចូលលុយ និងទូទាត់ប្រាក់តាម QR Code។

B) យល់ដឹងពីប្រភេទកម្លាំងសាក (AC vs DC Fast Charging)
ការដឹងពីល្បឿនសាក ជួយឱ្យអ្នកគ្រោងពេលវេលាបានត្រឹមត្រូវ ដោយ AC Charging (Slow/Medium) ច្រើនមាននៅតាមផ្សារទំនើប សណ្ឋាគារ ឬខុនដូ។ វាប្រើពេលពី ៥ ទៅ ៨ ម៉ោងដើម្បីពេញ។ ស័ក្តិសមសម្រាប់ពេលអ្នកទៅទិញឥវ៉ាន់ ឬសម្រាកយប់នៅខេត្ត។ DC Fast Charging (Rapid): នេះជាអ្វីដែលអ្នកត្រូវការពេលធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយ។ វាអាចសាកពី ២០% ទៅ ៨០% ក្នុងពេលត្រឹមតែ ២០ ទៅ ៤០ នាទី ប៉ុណ្ណោះ។ ស្ថានីយទាំងនេះច្រើនមាននៅតាមស្ថានីយប្រេងឥន្ធនៈធំៗលើផ្លូវជាតិ និងផ្លូវល្បឿនលឿន។

C) ការពិនិត្យផ្លូវធ្វើដំណើរ
មុននឹងចេញដំណើរទៅខេត្តដែលអ្នកមិនធ្លាប់ទៅ គួរឆែកចំណុចឈប់សម្រាក ដូចជាកំណត់ទីតាំងស្ថានីយ DC Fast Charger ដែលនៅចម្ងាយប្រហែល ២០០ គីឡូម៉ែត្រពីចំណុចចាប់ផ្តើម។ ផែនការបម្រុង (Plan B) តែងតែមានស្ថានីយបម្រុងមួយទៀត ប្រសិនបើស្ថានីយទីមួយមានបញ្ហាបច្ចេកទេស ឬមានឡានតម្រង់ជួរច្រើន។

៤. ការថែទាំ និងសេវាកម្មក្រោយពេលលក់
ទោះបីជាឡាន EV មិនសូវមានបញ្ហារញ៉េរញ៉ៃច្រើន តែការជ្រើសរើសភ្នាក់ងារលក់ដែលត្រឹមត្រូវ គឺជាការធានាសុវត្ថិភាពសម្រាប់ថវិកាដ៏ច្រើនរបស់អ្នក។

A) អាគុយ (Battery)៖ បេះដូងនៃរថយន្ត និងការធានា
អាគុយគឺជាគ្រឿងបន្លាស់ដែលមានតម្លៃថ្លៃបំផុត (អាចស្មើនឹង ៤០% ទៅ ៥០% នៃតម្លៃឡានទាំងមូល)។ អ្នកត្រូវសួរឱ្យច្បាស់ថា ការធានា ៨ ឆ្នាំ ឬ 160,000km នោះ គ្របដណ្តប់លើអ្វីខ្លះ? ជាទូទៅ ក្រុមហ៊ុននឹងប្តូរអាគុយថ្មីជូន ប្រសិនបើគុណភាពអាគុយធ្លាក់ចុះក្រោម ៧០% ទៅ ៨០% ក្នុងអំឡុងពេលធានា។ ចំពោះការថែទាំអាគុយ លោកអ្នកមិនបាច់ចាក់ទឹកថែម ឬដូរសារធាតុរាវទេ តែអ្នកត្រូវធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព Software ឱ្យបានទៀងទាត់តាមការណែនាំរបស់ក្រុមហ៊ុន ដើម្បីឱ្យប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងអាគុយ (BMS) ដំណើរការបានល្អ។

B) គ្រឿងបង្គុំដែលត្រូវត្រួតពិនិត្យ
ទោះបីជាមិនបាច់ប្តូរប្រេងម៉ាស៊ីន តម្រងសាំង ឬប៊ូស៊ី ក៏អ្នកនៅតែត្រូវថែទាំផ្នែកខ្លះដូចជា៖ ប្រព័ន្ធត្រជាក់របស់អាគុយ ដោយឡាន EV ប្រើទឹកស្អំត្រជាក់សម្រាប់ការពារអាគុយមិនឱ្យក្តៅពេក។ ត្រូវប្តូរវាតាមកាលកំណត់ (ជាទូទៅរៀងរាល់ ២ ទៅ ៥ ឆ្នាំម្តង)។ ប្រព័ន្ធហ្វ្រាំង៖ ដោយសារឡាន EV ប្រើប្រព័ន្ធហ្វ្រាំងដោយម៉ូទ័រ ស្បែកហ្វ្រាំងអាចប្រើបានយូរជាងឡានសាំងដល់ទៅ ២ ឬ ៣ ដង ប៉ុន្តែវានៅតែត្រូវការការត្រួតពិនិត្យ និងប្តូរប្រេងហ្វ្រាំង។ សំបកកង់៖ ឡាន EV មានទម្ងន់ធ្ងន់ និងមានកម្លាំងស្ទុះខ្លាំង ដែលអាចធ្វើឱ្យសំបកកង់សឹកលឿនជាងឡានធម្មតា ប្រសិនបើអ្នកឧស្សាហ៍ជាន់ស្ទុះខ្លាំងៗ។

C) ជាងជំនាញ និងគ្រឿងបន្លាស់
ការជួសជុលឡាន EV ប្រឈមនឹងចរន្តអគ្គិសនីតង់ស្យុងខ្ពស់ ដែលគ្រោះថ្នាក់បំផុតសម្រាប់ជាងដែលគ្មានជំនាញ ឬគ្មានឧបករណ៍ការពារត្រឹមត្រូវ។ ត្រូវប្រាកដថា ក្រុមហ៊ុនលក់មានជាងដែលឆ្លងកាត់ការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស EV ច្បាស់លាស់។ ចំពោះគ្រឿងបន្លាស់ក្នុងស្តុក គួរជៀសវាងទិញឡានម៉ាកដែលគ្មានភ្នាក់ងារផ្លូវការ ព្រោះពេលមានបញ្ហាគ្រឿងបន្លាស់អេឡិចត្រូនិច អ្នកអាចនឹងត្រូវទុកឡានចោលរាប់ខែដើម្បីរង់ចាំការកុម្ម៉ង់ឥវ៉ាន់ពីក្រៅប្រទេស។

៥. ថវិកា និងការសន្សំសំចៃ
ការប្រើប្រាស់ឡាន EV គឺជា «ការវិនិយោគរយៈយូរ» ដែលអ្នកចំណាយច្រើននៅពេលទិញដំបូង ប៉ុន្តែចំណេញមកវិញយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ក្នុងកំឡុងពេលប្រើប្រាស់។

A) តម្លៃថាមពល៖ ការសន្សំដែលមើលឃើញរាល់ថ្ងៃ
ភាពខុសគ្នារវាងថ្លៃសាំង និងថ្លៃអគ្គិសនីនៅកម្ពុជាមានគម្លាតគ្នាឆ្ងាយណាស់៖ការសន្សំជាក់ស្តែង។ បើតាមការស្រាវជ្រាវ ការបើកបររថយន្ត EV ចម្ងាយ 100km ចំណាយអស់ប្រហែល 2 ទៅ 3ដុល្លារ (សម្រាប់ការសាកនៅផ្ទះ)។ ប្រសិនបើប្រើឡានសាំងដែលស៊ីប្រេងមធ្យម អ្នកអាចចំណាយចន្លោះពី 8 ទៅ 12ដុល្លារ សម្រាប់ចម្ងាយផ្លូវដូចគ្នា។ ប្រសិនបើក្នុងមួយខែអ្នកបើកបរ 1,500km សម្រាប់ឡានសាំង គឺចំណាយប្រហែល 150 ទៅ 180ដុល្លារ។ ចំពោះឡាន EV វិញ ចំណាយប្រហែល 30 ទៅ 45ដុល្លារ។ សរុបមក អ្នកអាចសន្សំបានលើសពី 100ដុល្លារក្នុងមួយខែ ឬលើសពី 1,200ដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ។

B) គោលនយោបាយពន្ធនាំចូល
រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបាននឹងកំពុងជំរុញការប្រើប្រាស់ឡាន EV តាមរយៈការបញ្ចុះតម្លៃពន្ធ។ រថយន្តអគ្គិសនីទទួលបានការបញ្ចុះពន្ធនាំចូល និងអាករពិសេសទាបជាងរថយន្តប្រើសាំងប្រហែល ៥០%។ នេះជាមូលហេតុដែលយើងឃើញឡាន EV ទំនើបៗមានតម្លៃប្រហាក់ប្រហែល ឬទាបជាងឡានសាំងក្នុងលំដាប់ជាមួយគ្នា។ ក្រៅពីពន្ធនាំចូល ពន្ធផ្លូវសម្រាប់រថយន្តអគ្គិសនីក៏ត្រូវបានកំណត់ក្នុងកម្រិតទាប ដែលជួយកាត់បន្ថយចំណាយប្រចាំឆ្នាំរបស់អ្នកបានមួយចំណែកទៀត។

C) តម្លៃលក់បន្ត
កាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំមុន មនុស្សបារម្ភរឿងលក់ឡាន EV បន្តមិនបានថ្លៃ។ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ទីផ្សារទូលំទូលាយ ដោយសារមានស្ថានីយសាកថ្មច្រើន និងការយល់ដឹងពីអាគុយបានល្អ ទីផ្សារឡាន EV ជជុះកាន់តែមានតម្រូវការខ្ពស់។ អាគុយជំនាន់ថ្មីមិនងាយធ្លាក់គុណភាពឡើយ ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃឡាននៅរក្សាបានល្អ។

សរុមមក ការផ្លាស់ប្តូរមកប្រើប្រាស់ រថយន្តអគ្គិសនី (EV) មិនមែនគ្រាន់តែជាការជ្រើសរើសមធ្យោបាយធ្វើដំណើរថ្មីមួយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការសម្រេចចិត្តវិនិយោគលើ «ភាពសន្សំសំចៃ និងនិរន្តរភាព» សម្រាប់អនាគត។ ទោះបីជាការចាប់ផ្តើមដំបូងតម្រូវឱ្យអ្នកមានការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ខ្លះៗ ដូចជាការរៀបចំប្រព័ន្ធភ្លើងនៅផ្ទះ និងការរៀបចំផែនការធ្វើដំណើរឱ្យបានច្បាស់លាស់ជាងមុនក៏ដោយ ប៉ុន្តែផលចំណេញដែលទទួលបានមកវិញគឺពិតជាមានតម្លៃលើសលប់។

តាមរយៈការយល់ដឹងពីចំណុចសំខាន់ៗទាំង ៥ ដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ ចាប់ពីការរៀបចំកន្លែងសាកថ្ម រហូតដល់ការជ្រើសរើសភ្នាក់ងារលក់ដែលមានទំនួលខុសត្រូវ អ្នកនឹងអាចប្រើប្រាស់រថយន្តបៃតងនេះដោយភាពជឿជាក់ និងគ្មានការព្រួយបារម្ភ។ ក្នុងបរិបទដែលប្រទេសកម្ពុជាកំពុងពង្រីកបណ្តាញស្ថានីយសាកថ្ម និងផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែកពន្ធដារយ៉ាងសកម្ម ការប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនីនៅពេលនេះ គឺជាជម្រើសដ៏ឆ្លាតវៃបំផុតសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងការរួមចំណែកការពារបរិស្ថានបៃតងនៅក្នុងប្រទេសយើង៕