(ភ្នំពេញ)៖ ក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ កម្ពុជាបាននិងកំពុងបោះជំហានយ៉ាងលឿនក្នុងវិស័យដឹកជញ្ជូនបៃតង។ ចរន្តនៃការផ្លាស់ប្តូរពីរថយន្តប្រើសាំងមកជារថយន្តអគ្គិសនី (EV) លែងជារឿងឆ្ងាយដៃទៀតហើយសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា។ តាមរយៈការដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយជាតិច្បាស់លាស់ និងការចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីវិស័យឯកជន កម្ពុជាកំពុងប្រែក្លាយខ្លួនជាប្រទេសឈានមុខមួយក្នុងតំបន់អាស៊ានលើការប្រើប្រាស់ថាមពលស្អាត។

១. ទិន្នន័យនៃកំណើន៖ សន្ទុះដែលមិនធ្លាប់មាន
យោងតាមរបាយការណ៍ចុងក្រោយរបស់ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន ចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ចំនួនយានយន្តអគ្គិសនីចុះបញ្ជីសរុបបានហក់ឡើងដល់ជិត ១៣,០០០ គ្រឿង (១២,៩៦៨ គ្រឿង) ដែលក្នុងនោះរួមមាន៖

- រថយន្តទេសចរណ៍៖ ៩,០៦៥ គ្រឿង (ម៉ាកពេញនិយមរួមមាន BYD, Toyota និង Tesla)
- ទោចក្រយានយន្ត៖ ៣,២០៣ គ្រឿង
- ត្រីចក្រយានយន្ត៖ ៧០០ គ្រឿង

តួលេខនេះបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ទំនុកចិត្តរបស់អ្នកប្រើប្រាស់បានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ធៀបនឹងឆ្នាំ ២០២៣ ដែលកាលនោះមានយានយន្ត EV ចុះបញ្ជីមិនដល់ ១,០០០ គ្រឿងផង។

២. គោលនយោបាយជាតិ ២០២៤-២០៣០៖ មហិច្ឆតា និងការលើកទឹកចិត្ត
ក្រោមការដឹកនាំប្រកបដោយចក្ខុវិស័យរបស់ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត រាជរដ្ឋាភិបាលបានអនុម័ត «គោលនយោបាយជាតិស្តីពីការអភិវឌ្ឍវិស័យយានយន្តអគ្គិសនី ២០២៤-២០៣០» កាលពីពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ២០២៤។ គោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រគឺជំរុញការប្រើប្រាស់យានយន្តអគ្គិសនីឱ្យបាន ៧៧០,០០០ គ្រឿង នៅត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០ ដែលបែងចែកជា៖

- រថយន្ត ៣០,០០០ គ្រឿង
- ម៉ូតូ ៧២០,០០០ គ្រឿង
- ត្រីចក្រយានយន្ត ២០,០០០ គ្រឿង

ដើម្បីសម្រេចបានគោលដៅនេះ រដ្ឋាភិបាលបានអនុវត្តយន្តការលើកទឹកចិត្តផ្នែកពន្ធដារយ៉ាងខ្លាំងក្លា ដោយបញ្ចុះពន្ធនាំចូលរថយន្ត EV ឱ្យទាបជាងរថយន្តសាំងប្រមាណ ៥០% និងកាត់បន្ថយពន្ធលើគ្រឿងបន្លាស់ អាគុយ និងម៉ូទ័រមកត្រឹម ០% ទៅ ៥% ផងដែរ។

៣. ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស្ថានីយសាកថ្ម៖ ការប្រកួតប្រជែងរបស់យក្សថាមពល
បញ្ហា ឬភាពភ័យខ្លាចអស់ថ្មកណ្តាលផ្លូវ កំពុងត្រូវបានដោះស្រាយតាមរយៈការពង្រីកស្ថានីយសាកថ្មទូទាំងប្រទេស៖

- ក្រុមហ៊ុន ZO Motors Cambodia: បានប្រកាសផែនការដំឡើងស្ថានីយសាកថ្មលឿន (Fast Charging) ចំនួន ៣០០ ទីតាំង ដោយនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ក្រុមហ៊ុនគ្រោងនឹងបញ្ចប់ការសាងសង់ចំនួន ២០០ ទីតាំងបន្ថែមទៀត។
- TotalEnergies: ក្រុមហ៊ុនថាមពលលំដាប់ពិភពលោកនេះ កំពុងប្រែក្លាយស្ថានីយប្រេងរបស់ខ្លួនឱ្យមានឆ្នាំងសាក EV លឿនៗ ជាពិសេសនៅតាមបណ្តោយផ្លូវល្បឿនលឿន និងផ្លូវជាតិសំខាន់ៗ។
- Charge+ (ពីសិង្ហបុរី): កំពុងពង្រាយឆ្នាំងសាកនៅតាមខុនដូ សណ្ឋាគារ និងផ្សារទំនើប ក្នុងគោលដៅសម្រេចឱ្យបាន ៤,០០០ ទីតាំងនៅឆ្នាំ ២០៣០។
- តម្លៃសាកថ្ម៖ អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា (EAC) បានកំណត់តម្លៃ ceiling តម្លៃសាកថ្ម៖ ១,០៥០ រៀល/kWh (សម្រាប់ AC) និង ១,៣៥០ រៀល/kWh (សម្រាប់ DC) ដែលធ្វើឱ្យការបើកបរ EV ចម្ងាយ ១០០ គីឡូម៉ែត្រ ចំណាយត្រឹមតែប្រហែល ៤ ដុល្លារ ប៉ុណ្ណោះ ធៀបនឹងរថយន្តសាំងដែលត្រូវចំណាយជិត ១០ ដុល្លារ។

៤. បញ្ហាប្រឈម និងទស្សនវិស័យទៅអនាគត
ទោះបីជាមានការរីកចម្រើន ប៉ុន្តែកម្ពុជានៅមានកិច្ចការជាច្រើនដែលត្រូវធ្វើ៖

- ការបណ្តុះបណ្តាលជាងជំនាញ៖ ការជួសជុលឡាន EV ត្រូវការបច្ចេកទេសខ្ពស់ ដូច្នេះការបង្កើតវគ្គបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈផ្នែកនេះជារឿងចាំបាច់។
- ការគ្រប់គ្រងសំណល់អាគុយ៖ រដ្ឋាភិបាលកំពុងសិក្សាលើច្បាប់គ្រប់គ្រងការកែច្នៃអាគុយចាស់ៗ ដើម្បីការពារបរិស្ថាន។

តើរថយន្តអគ្គិសនីពិតជាអាចបើកកាត់ទឹកជំនន់នៅភ្នំពេញបានមែនទេ? បាន! រថយន្ត EV ភាគច្រើនត្រូវបានរចនាឡើងជាមួយស្តង់ដារការពារទឹក IP67 ឬ IP68 ដែលមានន័យថាអាគុយ និងម៉ូទ័រត្រូវបានបិទជិតមិនឱ្យទឹកចូល។ ទោះជាយ៉ាងណា ការបើកកាត់ទឹកដែលជ្រៅជ្រុលរហូតដល់លិចដំបូល នៅតែមិនត្រូវបានណែនាំឡើយ។

តើការប្រើ EV នៅកម្ពុជាជួយសន្សំលុយបានប៉ុន្មាន? ជាមធ្យម បើអ្នកបើកបរចម្ងាយ ១០០ គីឡូម៉ែត្រ អ្នកអាចចំណាយត្រឹមតែ ២ ទៅ ៣ ដុល្លារ ប៉ុណ្ណោះសម្រាប់ថ្លៃអគ្គិសនី ខណៈរថយន្តសាំងអាចចំណាយចាប់ពី ១០ ទៅ ១៥ ដុល្លារ។

ចុះបើភ្លើងផ្ទះខ្សោយ តើអាចសាកឡានបានទេ? អ្នកគួរហៅអ្នកជំនាញមកត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធភ្លើងផ្ទះ និងតម្លើងឧបករណ៍សាក (Wallbox) ដែលមានសុវត្ថិភាព។ ប្រសិនបើភ្លើងខ្សោយពេក វាអាចនាំឱ្យលោតឌីសង់ទ័រ ឬខូចឧបករណ៍សាក។

ហេតុអ្វីបានជាកម្ពុជាកំណត់គោលដៅម៉ូតូអគ្គិសនីខ្ពស់រហូតដល់ ៧២ ម៉ឺនគ្រឿង? ព្រោះម៉ូតូគឺជាមធ្យោបាយធ្វើដំណើរចម្បងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា។ ការជំរុញម៉ូតូអគ្គិសនីនឹងជួយកាត់បន្ថយការចំណាយប្រចាំថ្ងៃរបស់ពលរដ្ឋបានយ៉ាងច្រើន និងកាត់បន្ថយការបំពុលខ្យល់ក្នុងទីក្រុងបានលឿនជាងរថយន្ត។

តើគោលនយោបាយនេះមានជួយដល់ការបង្កើតរោងចក្រក្នុងស្រុកដែរឬទេ? គោលនយោបាយ ២០២៤-២០៣០ ក៏ផ្តល់ការលើកទឹកចិត្តដល់ក្រុមហ៊ុនដែលចង់មកវិនិយោគបង្កើតរោងចក្រដំឡើងយានយន្តអគ្គិសនីនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ដើម្បីបង្កើតការងារ និងផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា។

តើការបញ្ចុះពន្ធ ៥០% នេះមានរយៈពេលរហូតមែនទេ? តាមគោលនយោបាយជាតិ ការលើកទឹកចិត្តផ្នែកពន្ធដារនេះត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីជំរុញទីផ្សារក្នុងដំណាក់កាលដំបូង (២០២៤-២០៣០) ដើម្បីឱ្យការប្រើប្រាស់ EV ក្លាយជាទម្លាប់ទូទៅរបស់ពលរដ្ឋ។

តើការសាកថ្ម EV នៅផ្ទះ និងនៅស្ថានីយ ខុសគ្នាយ៉ាងណា? ការសាកនៅផ្ទះ (AC) ចំណាយពេលយូរ (៦-៨ ម៉ោង) តែមានតម្លៃធូរថ្លៃបំផុត។ ចំណែកការសាកនៅស្ថានីយលឿន (DC) អាចពេញក្នុងរយៈពេលត្រឹម ៣០ នាទី ប៉ុន្តែតម្លៃសេវាកម្មខ្ពស់ជាងបន្តិច។

តើអាគុយឡាន EV ឆាប់ខូចទេ បើជិះក្នុងអាកាសធាតុក្តៅដូចកម្ពុជា? រថយន្ត EV ទំនើបៗមានប្រព័ន្ធត្រជាក់ (Liquid Cooling) ជួយការពារអាគុយ។ ជាទូទៅ អាគុយអាចប្រើបានពី ៨ ទៅ ១០ ឆ្នាំ ឬចម្ងាយ ១៦០,០០០ គីឡូម៉ែត្រ។

តើមានស្ថានីយសាកថ្មនៅតាមខេត្តដែរឬទេ? គិតត្រឹមដើមឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ស្ទើរតែគ្រប់ខេត្ត-ក្រុងទាំងអស់មានស្ថានីយសាកថ្មយ៉ាងតិច ១ ទៅ ៣ កន្លែង ហើយចំនួននេះនឹងកើនឡើងបន្ថែមទៀតតាមរយៈការវិនិយោគរបស់ EDC និងក្រុមហ៊ុនឯកជន។

សរុបមក បដិវត្តន៍យានយន្តអគ្គិសនីនៅកម្ពុជា មិនមែនគ្រាន់តែជាក្តីស្រមៃទៀតឡើយ តែវាជាតថភាពជាក់ស្តែង។ ជាមួយនឹងការគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងពីរាជរដ្ឋាភិបាល និងការរីកដុះដាលនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ កម្ពុជាបានត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ហើយក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់អនាគតបៃតង៕