(ភ្នំពេញ)៖ ទំនាក់ទំនងរវាង Telegram និង App Store របស់ក្រុមហ៊ុន Apple បានក្លាយជាប្រធានបទដ៏ក្តៅគគុកនៅក្នុងពិភពបច្ចេកវិទ្យា។ ការប្រឈមមុខដាក់គ្នានេះស្ដែងចេញតាមរយៈព្រឹត្តិការណ៍ដកកម្មវិធីចេញពីហាងទំនិញឌីជីថលជាសកល និងការចោទប្រកាន់ជាបន្តបន្ទាប់លើបញ្ហាសីលធម៌ នយោបាយ និងការក្តោបក្តាប់ទីផ្សារ។

១. ដំណើរការនៃព្រឹត្តិការណ៍
នៅថ្ងៃទី ៤ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ Telegram ត្រូវបានដកចេញពី App Store នៅក្នុងប្រទេសចំនួន ១៧៥ ជុំវិញពិភពលោក ដោយគ្មានការជូនដំណឹងជាមុន។
- រយៈពេល៖ បាត់បង់ប្រហែល ៤០ នាទី ទើបត្រូវ បានដាក់ឱ្យដំណើរការឡើងវិញ។
- ផលប៉ះពាល់៖ អ្នកដែលបានដំឡើងរួចហើយនៅតែប្រើបានធម្មតា រីឯ Mac App Store និង Google Play ពុំមានរងផលប៉ះពាល់នោះទេ។

២. ការបកស្រាយជាផ្លូវការ
- ក្រុមហ៊ុន Apple៖ អះអាងថា ប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យបានរកឃើញ ខ្លឹមសាររំលោភបំពានផ្លូវភេទលើកុមារ (CSAM) ដែលបំពានធ្ងន់ធ្ងរលើគោលការណ៍ណែនាំ។ កម្មវិធីត្រូវបានដាក់ចូលវិញភ្លាមៗ ក្រោយពេល Telegram លុបខ្លឹមសារ និងបិទគណនីល្មើស។
- ក្រុមហ៊ុន Telegram៖ បញ្ជាក់ថា ឧប្បត្តិហេតុនេះកើតចេញពីសកម្មភាពរបស់អ្នកប្រើប្រាស់តែម្នាក់។ Telegram បានគូសបញ្ជាក់ពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ខ្លួនដោយលុបក្រុម/ឆានែល CSAM ចំនួនជាង ៣៣៧,៩០០ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ (កើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងពី ២៩,៦៤០ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥)។

៣. ការចោទប្រកាន់ពី Pavel Durov៖ ល្បិច «ជំរិតទារប្រាក់តាមរយៈការដកកម្មវិធី»
លោក Pavel Durov នាយកប្រតិបត្តិ Telegram បានទម្លាយពីវិធីសាស្ត្រវាយប្រហារដ៏ស្មុគស្មាញរបស់ជនខិលខូច៖
- ការជំរិតទារប្រាក់មិនបានសម្រេច៖ ជនខិលខូចបានទារប្រាក់ពីអ្នកគ្រប់គ្រងក្រុម (Group Admin) តែត្រូវបដិសេធ។
- ការប្រើប្រាស់ AI និង Bot៖ ជនខិលខូចបានប្រើប្រាស់គណនីស្វ័យប្រវត្តិ បញ្ចូលរូបភាព CSAM ដែលបង្កើតដោយ AI ទៅក្នុងសារចាស់ៗ ក្នុងក្រុមសាធារណៈ ដើម្បីគេចពីប្រព័ន្ធស្កែនធម្មតារបស់ Telegram។
- ការរាយការណ៍ទៅ Apple៖ ជននោះបានរាយការណ៍ផ្ទាល់ទៅ Apple ដើម្បីឱ្យ Apple លុប Telegram ចេញ។
- ការរិះគន់លើ Apple៖ លោក Durov ចោទថា Apple ធ្លាក់ចូលអន្ទាក់ជនខិលខូច ហើយបានប្រតិកម្មហួសហេតុដោយដកកម្មវិធីដែលមានអ្នកប្រើប្រាស់ជាង ១ ពាន់លាននាក់ចេញ ដោយមិនបានទាក់ទងមក Telegram សម្រួលជាមុនឡើយ។

៤. ផ្ទៃរឿងប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ ជម្លោះដែលធ្លាប់កើតមានជាច្រើនលើក
- ឆ្នាំ ២០១៨៖ ដក Telegram & Telegram X ដោយ Apple បញ្ជាក់ថា «ខ្លឹមសារមិនសមរម្យ»។ បញ្ហាត្រូវបានដោះស្រាយក្រោយ Telegram បន្ថែមវិធានការសុវត្ថិភាព។
- ឆ្នាំ ២០២១៖ ការគំរាមកំហែងផ្លូវច្បាប់ ដោយអង្គការ Coalition for a Safer Web ប្តឹង Apple ឱ្យដក Telegram ដោយសារមានខ្លឹមសារប្រឆាំងជនជាតិយូដា (Anti-Semitism)។
- ឆ្នាំ ២០២៤៖ ការលុបចេញនៅទីផ្សារចិន ដោយ Apple លុប Telegram, WhatsApp, Signal, និង Threads តាមបញ្ជារបស់អាជ្ញាធរចិន (នៅបន្តអនុវត្តដល់បច្ចុប្បន្ន)។

៥. ដើមចោទ និងបញ្ហាជម្លោះជម្រៅស៊ីជម្រៅ
យន្តការត្រួតពិនិត្យរបស់ App Store អាចក្លាយជា «អាវុធ» សម្រាប់ជនខិលខូច។ គ្រាន់តែបង្កើតខ្លឹមសារខុសច្បាប់រួចរាយការណ៍ទៅ Apple ជនខិលខូចអាចបណ្តាលឱ្យកម្មវិធីថ្នាក់ពិភពលោកត្រូវបាត់បង់ពីទីផ្សារភ្លាមៗ។

៦. ភាពមិនស៊ីសង្វាក់គ្នានៃស្តង់ដារ
លោក Tim Sweeney នាយកប្រតិបត្តិ Epic Games និងក្រុមការងារ Telegram បានចោទសួរចំពោះស្តង់ដាររបស់ Apple ៖ «ប្រសិនបើការដកកម្មវិធីដែលមានអ្នកប្រើប្រាស់ ១ ពាន់លាននាក់ កើតឡើងដោយសារតែទង្វើរបស់អ្នកប្រើប្រាស់តែម្នាក់ តើកម្មវិធីសារទំនាក់ទំនងផ្សេងទៀត (រួមទាំង iMessage របស់ Apple ផ្ទាល់) អាចរួចផុតពីស្តង់ដារនេះដោយរបៀបណា?»។

៧. អំណាចដាច់មុខ និងភាពទន់ខ្សោយរបស់អ្នកអភិវឌ្ឍន៍
អំណាចដាច់ខាតរបស់ Apple លើប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី iOS ធ្វើឱ្យ Developer ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពងាយរងគ្រោះបំផុត។ ជោគវាសនានៃអាជីវកម្មទាំងមូល អាចផ្អែកលើការសម្រេចចិត្តឯកតោភាគី និងខ្វះតម្លាភាពពីសំណាក់ Apple។

៨. ផលប៉ះពាល់លើប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី TON និង Web3
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២៥ Telegram បានតម្រូវឱ្យ Mini Apps ដែលមានមុខងារ Blockchain ទាំងអស់កសាងនៅលើបណ្តាញ TON។ ការប្រឈមមុខជាមួយ Apple ប៉ះពាល់ដល់៖
- ទាក់ទាញអ្នកប្រើប្រាស់ថ្មីចូលទៅកាន់ TON Mini Apps តាម iOS។
- ប្រព័ន្ធ TON Pay ដែលត្រូវគេមើលឃើញថាជាឧបករណ៍គេចវេសពីការកាត់កម្រៃ ៣០% របស់ Apple ដែលបង្កជាជម្លោះផលប្រយោជន៍ហិរញ្ញវត្ថុយ៉ាងធំ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
ជម្លោះរវាង Telegram និង Apple មិនមែនគ្រាន់តែជាការទាស់ទែងគ្នារវាងក្រុមហ៊ុនពីរនោះទេ ប៉ុន្តែវាជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូអំណាចក្នុងយុគសម័យ Platform Economy៖
- ភាគី Apple៖ ប្រកាន់ជំហរ "សូន្យអត់ធ្មត់" ចំពោះ CSAM និងការពារសុវត្ថិភាពអ្នកប្រើប្រាស់ជាចម្បង។
- ភាគី Telegram៖ ទាមទារឱ្យមានតម្លាភាព វិធានការសមស្រប និងការទប់ស្កាត់ការប្រើប្រាស់អំណាច App Store មកធ្វើបាបអ្នកអភិវឌ្ឍន៍។