ចំណេះដឹងទូទៅ៖ ឈ្វេងយល់ពី «អ្នកតា» តាមជំនឿជនជាតិខ្មែរ
11-02-2026 20:09
(ភ្នំពេញ)៖ បច្ចុប្បន្នប្រជាជនខ្មែរចំនួនដ៏ច្រើនលើសលប់ មានជំនឿលើព្រះពុទ្ធសាសនា។ ប៉ុន្តែមុននឹងសាសនាព្រះពុទ្ធចូលមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប្រជាជនខ្មែរធ្លាប់មានជំនឿលើសាសនាព្រាហ្មណ៍ ហើយនៅសម័យដើមមុននឹងទទួលយកសាសនាព្រាហ្មណ៍ដែលនាំចូលដោយជនជាតិឥណ្ឌានោះ ជនជាតិខ្មែរដើមជាម្ចាស់ស្រុកមានអរិយធម៌និងជំនឿផ្ទាល់ខ្លួនរួចទៅហើយ ដូចជាការជឿលើកម្លាំងធម្មជាតិ, កម្លាំងក្រៅខ្លួនដែលហៅថា «ជំនឿជីវចលនិយម»។
តាមឯកសារខ្លះសរសេរថា ប្រពៃណីអ្នកកាន់សាសនាព្រាហ្មណ៍ នៅប្រទេសឥណ្ឌាតែងចាត់ទុកវត្ថុបីយ៉ាងគឺ ព្រះព្រហ្ម, ព្រះសិវៈ (ឥសូរ) និងព្រះវិស្ណុ (នារាយណ៍) ថាជាព្រះអម្ចាស់របស់ពួកគេ ប្រហែលគ្នានឹងអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលតែងចាត់ទុកវត្ថុបីយ៉ាង គឺព្រះពុទ្ធ, ព្រះធម៌ និងព្រះសង្ឃ ជាទីសក្ការៈដែរ។ ពួកព្រាហ្មណ៍ទុកព្រះព្រហ្ម ជាព្រះកសាងលោក, ព្រះសិវៈជាព្រះបង្កើតលោក និងបំផ្លាញលោក ខណៈព្រះវិស្ណុជាព្រះរក្សាលោក គឺពុំឃើញមានទុកព្រះសិវៈជាអ្នកតាទេ។ តែនៅស្រុកខ្មែរ ឃើញមានទុកព្រះសិវៈជាអ្នកតា ខ្លះហៅថា អ្នកតាព្រះនារាយណ៍ និងទុកព្រះកាឡី (នាងខ្មៅ) ទេពីព្រះសិវៈជាអ្នកតា ខ្លះហៅថាអ្នកតានាងខ្មៅ។
ចំពោះព្រះព្រហ្ម មិនឃើញមានទុកជាអ្នកតាទេ។ ដូចនេះយើង ឃើញថាពាក្យ អ្នកតា គ្មាននៅក្នុងសាសនាព្រះពុទ្ធ និងសាសនាព្រាហ្មណ៍ឡើយ។ តាមសៀវភៅ «ព្រះរាជពិធីទ្វារទសមាស» បានបង្ហាញថា ពាក្យអ្នកតា ពុំមានក្នុងសិលាចារិក ឬរឿងបុរាណផ្សេងៗឡើយ។ គេឃើញមានពាក្យនេះតែក្នុងរឿងរ៉ាវ ដែលតាក់តែងឡើងក្នុងសម័យក្រោយៗប៉ុណ្ណោះ។ ពាក្យអ្នកតា គូគ្នានឹងពាក្យអ្នកដូន ដែលសម្គាល់ភេទខុសគ្នា។ ប៉ុន្តែពាក្យអ្នកដូន គេពុំសូវយកមកប្រើប្រាស់ឡើយ។ ទោះបីជាអ្នកតាភេទប្រុស ឬភេទស្រីក៏ដោយ គេប្រើតែពាក្យអ្នកតា ជាសម្គាល់ដូចគ្នា។ ឧទាហរណ៍ដូចជាអ្នកតាជំទាវម៉ៅ។
តើអ្នកតាមានប្រភពមកពីណា?
អ្នកប្រាជ្ញ និងអ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើន បានបញ្ចោញយោបល់ខុសៗគ្នាអំពីបញ្ហានេះ។ មតិខ្លះយល់ថាអ្នកតា គឺជាព្រលឹងរបស់បុព្វបុរស ឬជំពូកមនុស្សជាវីរបុរស (អ្នកខ្លាំងពូកែ) ប្រចាំស្រុក ឬតំបន់ណាមួយ។ បើមានសេចក្តីជំពាក់ចិត្តដោយកិច្ចការណាមួយក្នុងលោក លុះស្លាប់ហើយតែងតែកើតទៅជាអ្នកតា, ដូចជាឧកញ៉ាសួគ៌ាលោកមឿង ចៅហ្វាយខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលស្លាប់ក្នុងពេលធ្វើសឹកព្រះចន្ទរាជានោះ គេថាទៅកើតជាអ្នកតាឃ្លាំងមឿង នៅខេត្តពោធិ៍សាត់សព្វថៃ្ងនេះ។ ឯអ្នកខ្លះយល់ថា ពួកបុព្វបុរសមានជីតាជាដើម (ពុំចាំបាច់ជាមនុស្សមានមហិទ្ធិប្ញទ្ធិទេ) នៅពេលស្លាប់ហើយ តែងទៅកើតជាខ្មោចមួយពួកនៅចាំថែរក្សាកូនចៅដែលនៅរស់។ ដូច្នេះពាក្យអ្នកតា បានក្លាយទៅជាខ្មោចមួយពួក ដែលនៅរក្សាមនុស្ស។
មតិខ្លះទៀតថា អ្នកតា ក្លាយចេញមកពីពាក្យថាទេវតា។ នៅជំនាន់ដើមប្រហែល ជាហៅថាអ្នកតាទេវតា យូរៗមកកាត់ចោលទេវ ចេញនៅត្រឹមតែអ្នកតា ហើយហៅជាប់រៀងមកដល់សព្វថៃ្ងនេះ ដោយហេតុមនុស្សបុរាណកាលនៅពេលនិយាយហៅឈ្មោះអ្នកធំច្រើនដាក់ពាក្យថាអ្នកនៅខាងដើម។ ដូចយ៉ាងហៅព្រះសង្ឃថា អ្នកយើង ហៅស្តេច ថាអ្នកព្រះបាទជាអម្ចាស់។ ដូចច្នេះពាក្យអ្នកតា ក្នុងទីនេះចាស់បុរាណសម្តៅយកភូមិទេវតា គឺទេវតាជាន់ទាបដែលអាស្រ័យនៅស្ថានមនុស្សលោកនេះ។
ហេតុអ្វីបានជាប្រជាជនខ្មែរមានជំនឿលើអ្នកតា?
តាមសៀវភៅ «ទំនៀមទម្លាប់និងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ» បានសរសេរបកស្រាយថា មូលហេតុដែលរាប់អានអ្នកតា រហូតដល់ទៅខ្មោច, អារក្ស និងបិសាចផ្សេងៗ ជាប់មកពីទំនៀមទម្លាប់មនុស្សក្នុងជាន់ដើម ពីក្នុងសម័យដែលមិនទាន់កើតមានអ្នកប្រាជ្ញ ព្រះពុទ្ធជាដើមក្នុងលោកមានអ្នកល្ងង់ខ្លៅច្រើន ជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីតក់ស្លុតក្នុងរឿងស្លាប់ និងរឿងដែលមិនសមប្រកបច្រើន។ ហេតុនោះកាលណាគេឃើញអ្វីប្លែកចម្លែកអស្ចារ្យក្នុងចិត្ត គេក៏ស្មានថារបស់នោះ គង់មានអានុភាពជួយខ្លួនបាន ទើបនាំគ្នាបន់បួងសួងសុំឱ្យសម្រេចតាមសេចក្តីប្រាថ្នាជាទីពឹងទៅ។
អ្នកតាមានពីរប្រភេទ រួមមាន៖
១៖ ពួកទេវតារក្សាព្រះនគរប្រជាជនខ្មែរតែងហៅថាអ្នកតាព្រះស្រុក សម័យក្រុងឧដុង្គមានអ្នកតាឃ្លាំងមឿងនៅខាងត្បូងព្រះបរមរាជវាំង និងអ្នកតាដំបងដែកនៅភ្នំព្រះរាជទ្រព្យជាអ្នកតាព្រះស្រុក។ នៅក្រុងភ្នំពេញមានអ្នកតាព្រះចៅនៅវត្តភ្នំជាអ្នកតាព្រះស្រុក។
២៖ អ្នកតារក្សាខេត្ត រក្សាស្រុកទាំងឡាយគេហៅថាអ្នកតាចាស់ស្រុក។ អ្នកតាក្រុមនេះជាចន្ទល់ចម្ពាមរបស់អ្នកតាព្រះស្រុក។ នៅក្នុងប្រទេសខ្មែរ មានអ្នកតាជាច្រើននៅពាសពេញតាមភូមិ, ស្រុក និងខេត្ត ដូចជាអ្នកតាឃ្លាំងមឿងនៅខេត្តពោធិ៍សាត់, អ្នកតាដំបងដែក នៅភ្នំជីសូរ (ក្នុងខេត្តតាកែវ), អ្នកតាជំទាវម៉ៅ នៅតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ៤ (ភ្នំពេញទៅក្រុងព្រះសីហនុ) ជាដើម។ អាស្រ័យដោយមានអ្នកតាជាច្រើនបែបនេះ ទើបពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យសម័យដើម បានចងក្រងទុកក្នុងសៀវភៅប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគទី៨ ដែលមានរៀបរាប់ចាប់តាំងពីដើមកំណើតដំបូងរបស់អ្នកតានីមួយៗ។ ចំពោះរូបតំណាងអ្នកតាខ្លះវិញ ពុំប្រាកដថា ជារូបបុព្វបុរសកាលនៅរស់ទេ គឺគេគ្រាន់តែធ្វើរូបសន្មតិ និងអ្នកតាខ្លះទៀតមានរូបតំណាងជាដុំថ្មតែប៉ុណ្ណោះ។ ចំពោះការគោរពបូជាមានខុសប្លែកគ្នាទៅតាមតំបន់នីមួយៗ។
យើងសូមលើកយកឧទាហរណ៍មួយ ដែលក្រុមស្រាវជ្រាវទំនៀមទម្លាប់នៃវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ បានចុះទៅឃើញនិងសាកសួរផ្ទាល់ កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០២។ នៅក្នុងភូមិរកា ឃុំស្រយ៉ូវស្រុកស្ទឹងសែន ខេត្តកំពង់ធំ មានប្រាសាទចាស់បុរាណមួយដែលបាក់បែកស្ទើរបាត់បង់រូបរាងទៅហើយ។ ប្រជាជននៅទីនោះ តែងហៅប្រាសាទនេះថា «ប្រាសាទរកា» ហើយគេមានជំនឿថា នៅក្នុងប្រាសាទនេះ មានអ្នកតាចាំថែរក្សាបងប្អូនអ្នកភូមិទាំងអស់។
អាស្រ័យដោយមានជំនឿបែបនេះ ទើបអ្នកភូមិតែងប្រារឰធ្វើការសែន ព្រេនអ្នកតាតៗគ្នារហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ ការសែនព្រេននោះ មានលក្ខណៈសាមញ្ញជាទីបំផុត គឺជារៀងរាល់ថៃ្ងសៅរ៍ គេតែងនាំគ្នាសែនព្រេនអ្នកតា ដើម្បីសុំសេចក្តីសុខសេចក្តីចម្រើន ដល់អ្នកភូមិទាំងអស់ កុំឱ្យមានជំងឺឈឺថ្កាត់អ្វីឡើយ។ ប៉ុន្តែបើស្ថិតក្នុងករណីខ្លះដូចជាមាននរណាម្នាក់ឈឺ ឬមានគ្រោះធម្មជាតិផ្សេងៗក្នុងភូមិ គេក៏មានការសែនព្រេនអ្នកតាខុសពីវេលាថៃ្ងសៅរ៍នោះដែរ។
រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ទោះបីវិទ្យាសាស្ត្រមានការរីកចម្រើនជឿនលឿនយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រពុំអាចប្រឆាំងឬធ្វើការបកស្រាយអំពីជំនឿក្រៅខ្លួនរបស់ប្រជាជននៃប្រទេសនីមួយៗឱ្យបានជ្រះស្រឡះបានដែរ តួយ៉ាង ដូចជាបញ្ហាអ្នកតា ជាដើម ព្រោះថាវិទ្យាសាស្ត្រត្រូវការទិន្នន័យពិត ឬបាតុភូតដែលកើតឡើងពិតប្រាកដតាមច្បាប់ធម្មជាតិ ដើម្បីយកទៅពិសោធន៍ម្តងហើយម្តងទៀតមុននឹងទទួលយកឬបដិសេធចោលទ្រឹស្តី ឬសម្មតិកម្មណាមួយ។ ជំនឿលើអ្នកតា លើព្រលឹងខ្មោច លើព្រះអាទិទេព លើទេវតា រឿងចាប់ជាតិជាថ្មី មិនមែនជាបាតុភូតកើតឡើងតាមច្បាប់ធម្មជាតិទេ ហេតុនេះហើយវាក៏គ្មានទិន្នន័យសម្រាប់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រត្រូវចំណាយពេលសិក្សាស្រាវជ្រាវដែរ ព្រោះពួកគេមិនអាចសិក្សាលើវត្ថុដែលគ្មានការពិតក្នុងធម្មជាតិ។
ជាការសន្និដ្ឋាន អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានទាត់ចោលជំនឿសាសនា ឬអរូបិយជំនឿទាំងអស់នៅលើពិភពលោក ដោយប្រើពាក្យថា វាជារឿងគ្មានប្រយោជន៍អ្វីដល់សង្គមមនុស្សទេ។ ទោះជាយ៉ាងនោះក្តី ជំនឿលើអ្នកតានៅតែស្ថិតជាប់ក្នុងផ្នត់គំនិត និងដួងព្រលឹងខ្មែរជានិច្ច ទោះតិច ឬច្រើនក៏ដោយ ដូចជា នៅពេលអ្នកណាមានជំងឺ ឬហៅថាអ្នកតាកាច់អាសន្នអន្ធក្រ ឬជួបប្រទះនូវមហន្តរាយផ្សេងៗ គេតែងរកគ្រឿងសំណែនទៅសែនអ្នកតា។ នៅពេលគេកើតទុក្ខព្រួយចិត្តខ្លាំង គេរមែងរំលឹកគុណដល់អ្នកតាដោយឧទានអំពាវនាវថា «អ្នកតា អ្នកដូនអើយ! ជួយខ្ញុំផង» បើទោះពួកគេដឹងក្នុងចិត្តថាការធ្វើដូច្នេះវាគ្មានបានផលអ្វីបន្តិចបន្តួចក៏ដោយ ប្រៀបដូចជាពួកគ្រិស្តបរិស័ទដែលខំបន់ស្រន់បួងសួង ឬអធិដ្ឋានទៅដល់ព្រះអាទិទេព ឬព្រះជាម្ចាស់របស់ពួកគេដូច្នោះដែរ។
កិច្ចពិធី ឬការនិយាយជាមួយអ្នកតា ឬព្រះអាទិទេព គឺគ្រាន់តែជាកិច្ចធ្វើឲ្យរួចពីដៃដើម្បីអស់ចិត្តប៉ុណ្ណោះ ព្រោះរាប់ពាន់ឆ្នាំបានកន្លងផុតទៅ គ្មានមនុស្សណាម្នាក់អាចអះអាងបញ្ជាក់បានថា មានអ្នកតា ឬព្រះអាទិទេពអ្វីជួយពួកគេឲ្យសម្រេចបំណងពិតប្រាកដណាមួយក្រៅពីការបន្លែបន្លប់ខួរក្បាលខ្លួនឲ្យមានសេចក្តីជឿជាក់គ្រាន់បើជាមុនបន្តិចនោះ៕
