(ភ្នំពេញ)៖ ពីប្រាសាទព្រះវិហារ ដល់តំបន់ Gaza និង Odesa បណ្តាញព័ត៌មាន Fresh News សូមបង្ហាញ ១០ ករណីដែលសង្គ្រាមបានបំផ្លាញបេតិកភណ្ឌប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់មនុស្សជាតិ។

១. ប្រាសាទព្រះវិហារ កម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៥

ការឈ្លានពានរបស់ថៃលើកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ បានបង្កការខូចខាតដល់តំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។ UNESCO បានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភជុំវិញភាពតានតឹងនៅតំបន់ប្រាសាទ និងអំពាវនាវឱ្យមានការការពារបេតិកភណ្ឌ។

២. បេតិកភណ្ឌនៅតំបន់ Gaza ប៉ាឡេស្ទីន ឆ្នាំ២០២៣–២០២៦

សង្គ្រាមអ៉ីស្រាអែល–ហាម៉ាសបានបង្កការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់បេតិកភណ្ឌនៅ Gaza។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី ២៤ មីនា ២០២៦ UNESCO បានផ្ទៀងផ្ទាត់ការខូចខាត ១៦៤ ទីតាំង រួមមានវិហារ អគារប្រវត្តិសាស្ត្រ វិមាន សារមន្ទីរ និងទីតាំងបុរាណវិទ្យា។ ក្នុងនោះមាន Great Omari Mosque, Saint Porphyrios Orthodox Church Complex និង Pasha Palace Museum។

៣. ទីក្រុងប្រវត្តិសាស្ត្រ Odesa អ៊ុយក្រែន ឆ្នាំ២០២៥

ការវាយប្រហារក្នុងសង្គ្រាមរុស្ស៊ី–អ៊ុយក្រែនបានបន្តធ្វើឱ្យសំណង់ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសាសនានៅ Odesa រងការខូចខាត។ UNESCO បានបញ្ជាក់ពីការខូចខាតជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ និងបានចាត់បេសកកម្ម UNESCO–ICOMOS ដើម្បីវាយតម្លៃ និងជួយការពារទីតាំង។ Odesa ត្រូវបានដាក់ក្នុងបញ្ជី World Heritage in Danger តាំងពីឆ្នាំ២០២៣។

៤. បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌នៅស៊ូដង់ ឆ្នាំ២០២៣–២០២៦

សង្គ្រាមស៊ីវិលដែលផ្ទុះឡើងនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ បានបង្កហានិភ័យ និងការខូចខាតដល់សារមន្ទីរ បណ្ណសារ និងទីតាំងបុរាណវិទ្យាជាច្រើន។ UNESCO បានរាយការណ៍ពីការខូចខាតដល់ Sudan Natural History Museum, Sudanese National Museum, National Ethnographic Museum និង Republican Palace Museum ហើយក៏មានការលួចវត្ថុបុរាណផងដែរ។

៥. Transfiguration Cathedral, Odesa, អ៊ុយក្រែន ឆ្នាំ២០២៣

ការវាយប្រហាររបស់រុស្ស៊ីលើ Odesa នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ បានធ្វើឱ្យ Transfiguration Cathedral និងសំណង់វប្បធម៌សំខាន់ៗជាច្រើនរងការខូចខាត។ UNESCO បានថ្កោលទោសការវាយប្រហារ និងបញ្ជាក់ថាមានទីតាំងវប្បធម៌សំខាន់ៗរងផលប៉ះពាល់។

៦. ទីក្រុងបុរាណ Hatra អ៉ីរ៉ាក់ ឆ្នាំ២០១៥

ក្រុម ISIS បានបំផ្លាញផ្នែកមួយចំនួននៃទីក្រុងបុរាណ Hatra ដែលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។ សំណង់ និងរូបចម្លាក់បុរាណជាច្រើនត្រូវបានវាយកម្ទេចដោយចេតនា។

៧. ទីក្រុងបុរាណ Palmyra ស៊ីរី ឆ្នាំ២០១៥

ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីរី ក្រុម ISIS បានកាន់កាប់ Palmyra និងបំផ្លាញសំណង់បុរាណសំខាន់ៗ រួមទាំងប្រាសាទ និងសំណង់ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយចំនួន។ Palmyra គឺជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកដែលមានតម្លៃសកលខ្ពស់។

៨. សារមន្ទីរ Mosul និងបេតិកភណ្ឌទីក្រុង Mosul អ៉ីរ៉ាក់ ឆ្នាំ២០១៥

ISIS បានបំផ្លាញរូបចម្លាក់ និងវត្ថុបុរាណនៅសារមន្ទីរ Mosul ហើយសំណង់បេតិកភណ្ឌ និងទីតាំងសាសនាជាច្រើននៅទីក្រុងក៏ត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងអំឡុងការប្រយុទ្ធ។

៩. ទីក្រុងបុរាណ Timbuktu ម៉ាលី ឆ្នាំ២០១២

ក្រុមប្រដាប់អាវុធបានបំផ្លាញផ្នូរ និងសំណង់បុរាណជាច្រើននៅ Timbuktu។ ករណីនេះបានក្លាយជានិមិត្តរូបមួយនៃការបំផ្លាញបេតិកភណ្ឌក្នុងជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ហើយការបំផ្លាញបេតិកភណ្ឌនៅ Timbuktu ក៏ត្រូវបានចាត់ទុកជាឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាមក្នុងក្របខណ្ឌច្បាប់អន្តរជាតិ។

១០. រូបព្រះពុទ្ធ Bamiyan អាហ្វហ្គានីស្ថាន ឆ្នាំ២០០១

រូបព្រះពុទ្ធនៅ Bamiyan ដែលមានអាយុកាលជាច្រើនសតវត្សរ៍ ត្រូវបានក្រុម Taliban បំផ្លាញក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ ២០០១។ វាជាករណីដ៏ល្បីល្បាញមួយនៃការបំផ្លាញបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដោយចេតនា៕