(ភ្នំពេញ)៖ តើអ្នកធ្លាប់ភ្ញាក់ពីគេង ហើយនៅចងចាំរឿងរ៉ាវក្នុងសុបិនបានយ៉ាងច្បាស់ដែរឬទេ? ផ្ទុយទៅវិញ តើអ្នកធ្លាប់មានអារម្មណ៍ថាបានសុបិន ប៉ុន្តែពេលព្យាយាមនឹកចាំ បែរជាមិនអាចនឹកឃើញថាខ្លួនបានសុបិនអ្វីទៅវិញដែរឬទេ?

តាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ បាតុភូតនេះពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពខួរក្បាលក្នុងពេលគេង ដំណាក់កាលនៃដំណេក និងដំណើរការបង្កើតនិងរក្សាទុកការចងចាំ។ ការមិនអាចចងចាំសុបិនបាន មិនមានន័យថាមនុស្សម្នាក់មិនបានសុបិននោះទេ។

១. តើខួរក្បាលធ្វើការយ៉ាងដូចម្តេចនៅពេលយើងសុបិន?

ការគេងរបស់មនុស្សមានដំណាក់កាលជាច្រើន ដែលរួមមានដំណាក់កាលគេងមិនមានចលនាភ្នែករហ័ស (Non-REM) និងដំណាក់កាលគេងមានចលនាភ្នែករហ័ស (REM)។

ដំណាក់កាល REM គឺជាដំណាក់កាលដែលខួរក្បាលមានសកម្មភាពខ្លាំង ហើយសុបិនជាច្រើនអាចមានរូបភាពច្បាស់លាស់ និងសាច់រឿងស្មុគស្មាញ។ ទោះជាយ៉ាងណា មនុស្សក៏អាចមានសុបិនក្នុងដំណាក់កាល Non-REM ផងដែរ។

ក្នុងអំឡុងពេលគេង ខួរក្បាលមិនបានបិទដំណើរការទាំងស្រុងនោះទេ។ វានៅតែមានសកម្មភាព និងដំណើរការព័ត៌មានដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការរៀន ការចងចាំ និងអារម្មណ៍។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅមិនទាន់យល់ច្បាស់ទាំងស្រុងអំពីមូលហេតុដែលមនុស្សសុបិន និងមុខងារពិតប្រាកដរបស់សុបិននៅឡើយទេ។

២. ហេតុអ្វីបានជាមនុស្សខ្លះចងចាំសុបិនបានច្បាស់?

កត្តាសំខាន់មួយ គឺពេលវេលាដែលយើងភ្ញាក់ពីគេង។ ប្រសិនបើមនុស្សភ្ញាក់ឡើងភ្លាមៗក្រោយពេលកំពុងសុបិន ឬក្នុងដំណាក់កាល REM នោះពួកគេអាចចងចាំសុបិនបានច្បាស់ជាងមុន។

ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើមនុស្សគេងបន្ត ឬចាប់ផ្តើមគិតពីសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃក្រោយពេលភ្ញាក់ ការចងចាំអំពីសុបិនអាចរសាត់បាត់យ៉ាងឆាប់រហ័ស។

ការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រក៏បានបង្ហាញថា ភាពខុសគ្នារវាងបុគ្គល កម្រិតនៃការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះសុបិន និងរបៀបដែលមនុស្សភ្ញាក់ពីគេង សុទ្ធតែអាចជះឥទ្ធិពលដល់សមត្ថភាពចងចាំសុបិនផងដែរ។

៣. ហេតុអ្វីបានជាសុបិនងាយនឹងត្រូវបានបំភ្លេច?

ការចងចាំសុបិនមិនដូចការចងចាំព្រឹត្តិការណ៍ដែលយើងបានជួបប្រទះនៅពេលភ្ញាក់នោះទេ។ សុបិនខ្លះអាចមានរូបភាព និងអារម្មណ៍ខ្លាំង ប៉ុន្តែព័ត៌មានទាំងនោះមិនតែងតែត្រូវបានរក្សាទុកជាការចងចាំដែលអាចរំឭកឡើងវិញបានយូរនោះទេ។

ការបង្កើតការចងចាំត្រូវការដំណើរការរបស់ខួរក្បាល ដើម្បីទទួលព័ត៌មាន បង្កើតការចងចាំ និងរក្សាទុកព័ត៌មាននោះ។ ក្នុងអំឡុងពេលគេង ប្រព័ន្ធខួរក្បាលដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការចងចាំក៏មានសកម្មភាពខុសពីពេលភ្ញាក់ផងដែរ។

ការសិក្សាមួយដែលទទួលការគាំទ្រពីវិទ្យាស្ថានសុខភាពជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក (NIH) បានរកឃើញតម្រុយថា កោសិកាខួរក្បាលមួយចំនួនដែលសកម្មក្នុងដំណាក់កាល REM អាចពាក់ព័ន្ធនឹងការបំភ្លេចព័ត៌មានថ្មីៗ។ ប៉ុន្តែការសិក្សានេះធ្វើឡើងលើសត្វកណ្តុរ ដូច្នេះមិនអាចសន្និដ្ឋានដោយផ្ទាល់ថា ដំណើរការដូចគ្នានេះជាមូលហេតុតែមួយដែលធ្វើឱ្យមនុស្សភ្លេចសុបិនបានឡើយ។

៤. តើអាចធ្វើដូចម្តេចដើម្បីចងចាំសុបិនបានច្រើនជាងមុន?

អ្នកដែលចង់សង្កេត និងចងចាំសុបិនរបស់ខ្លួន អាចសាកល្បងវិធីសាមញ្ញៗដូចខាងក្រោម៖

*គេងឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ និងរក្សាកាលវិភាគគេងឱ្យទៀងទាត់។
*នៅពេលភ្ញាក់ពីគេង សាកល្បងនឹកឃើញសុបិនមុនពេលចាប់ផ្តើមធ្វើសកម្មភាពផ្សេងៗ។
*កត់ត្រាព័ត៌មានដែលនៅចងចាំភ្លាមៗ ដូចជាមនុស្ស ទីកន្លែង ព្រឹត្តិការណ៍ ឬអារម្មណ៍ក្នុងសុបិន។
*ជៀសវាងការរំខានដំណេកដោយមិនចាំបាច់ ព្រោះការគេងមានគុណភាពល្អមានសារៈសំខាន់ចំពោះសុខភាពខួរក្បាល។

វិធីទាំងនេះអាចជួយបង្កើនការចងចាំសុបិនសម្រាប់មនុស្សមួយចំនួន ប៉ុន្តែមិនធានាថានឹងចងចាំសុបិនបានរាល់យប់នោះទេ។

សរុបមក ការចងចាំសុបិន ឬការភ្លេចសុបិន គឺជាបាតុភូតដែលពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើរការរបស់ខួរក្បាល និងការចងចាំ។ មនុស្សដែលមិនអាចចងចាំសុបិនបាន មិនមែនមានន័យថាពួកគេមិនបានសុបិន ឬមានបញ្ហាខួរក្បាលនោះទេ។ ការស្រាវជ្រាវបន្ថែមនៅតែចាំបាច់ ដើម្បីយល់ឱ្យកាន់តែច្បាស់អំពីទំនាក់ទំនងរវាងដំណេក សុបិន និងការចងចាំរបស់មនុស្ស៕