(ភ្នំពេញ)៖ ថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៨៩ គឺជាថ្ងៃដ៏សំខាន់មួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាល្លឺម៉ង់ និងពិភពលោក។ នៅយប់នោះ ជញ្ជាំងប៊ែរឡាំង (Berlin Wall) ដែលបានបែងចែកទីក្រុងប៊ែរឡាំងអស់រយៈពេលជិត ៣ទសវត្សរ៍ បានចាប់ផ្តើមដួលរលំ បន្ទាប់ពីប្រជាជនអាល្លឺម៉ង់ខាងកើតទទួលបានឱកាសឆ្លងកាត់ព្រំដែនដោយសេរី។

ហេតុអ្វីបានជាមានជញ្ជាំងប៊ែរឡាំង?

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ អាល្លឺម៉ង់ត្រូវបានបែងចែកជាពីរផ្នែក គឺអាល្លឺម៉ង់ខាងលិច និងអាល្លឺម៉ង់ខាងកើត។ ទីក្រុងប៊ែរឡាំងក៏ត្រូវបានបែងចែកជាតំបន់គ្រប់គ្រងផ្សេងៗគ្នាដែរ។

នៅថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦១ រដ្ឋាភិបាលអាល្លឺម៉ង់ខាងកើតបានចាប់ផ្តើមសាងសង់ជញ្ជាំងប៊ែរឡាំង ដើម្បីបិទការឆ្លងកាត់ទៅកាន់អាល្លឺម៉ង់ខាងលិច។ ជញ្ជាំងនេះបានបំបែកក្រុមគ្រួសារ មិត្តភក្តិ និងប្រជាជនដែលធ្លាប់រស់នៅក្នុងទីក្រុងតែមួយ។

អស់រយៈពេល ២៨ឆ្នាំ ជញ្ជាំងនេះបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការបែងចែកអាល្លឺម៉ង់ និងភាពតានតឹងនៃសង្គ្រាមត្រជាក់។

តើមានអ្វីកើតឡើងនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៨៩?

នៅឆ្នាំ១៩៨៩ ប្រជាជនអាល្លឺម៉ង់ខាងកើតបានធ្វើបាតុកម្មដោយសន្តិវិធីជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីទាមទារសេរីភាព និងការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ សម្ពាធពីប្រជាជនកាន់តែខ្លាំងឡើង រហូតដល់រដ្ឋាភិបាលអាល្លឺម៉ង់ខាងកើតបានប្រកាសអំពីការបន្ធូរបន្ថយការរឹតត្បិតលើការធ្វើដំណើរ។

នៅល្ងាចថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលម្នាក់បានប្រកាសព័ត៌មានអំពីបទប្បញ្ញត្តិធ្វើដំណើរថ្មី ដោយបង្កឱ្យមានការយល់ច្រឡំថា ព្រំដែនត្រូវបានបើកភ្លាមៗ។ ប្រជាជនរាប់ពាន់នាក់បានសម្រុកទៅកាន់ច្រកព្រំដែន ដើម្បីទាមទារឱ្យអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេឆ្លងកាត់។

នៅទីបំផុត កងកម្លាំងត្រួតពិនិត្យព្រំដែនបានបើកច្រកឱ្យប្រជាជនឆ្លងកាត់។ មនុស្សជាច្រើនបានជួបជុំគ្រួសារ និងមិត្តភក្តិដែលបានបែកបាក់គ្នាអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។ ប្រជាជនខ្លះក៏បានឡើងលើជញ្ជាំង និងចាប់ផ្តើមវាយកម្ទេចវាផងដែរ។

តើអាល្លឺម៉ង់បានរួបរួមគ្នាវិញនៅពេលណា?

ការបើកច្រកព្រំដែននៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៨៩ មិនមែនមានន័យថា អាល្លឺម៉ង់បានរួបរួមគ្នាភ្លាមៗនោះទេ។ បន្ទាប់ពីការចរចានយោបាយ និងការរៀបចំផ្នែកច្បាប់ អាល្លឺម៉ង់ខាងកើត និងអាល្លឺម៉ង់ខាងលិចបានរួបរួមគ្នាជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩០។

ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ថ្ងៃទី៣ ខែតុលា ត្រូវបានកំណត់ជាទិវាឯកភាពជាតិអាល្លឺម៉ង់ (German Unity Day) និងជាថ្ងៃបុណ្យជាតិរបស់ប្រទេសនេះ។

មានអត្ថន័យជាប្រវត្តិសាស្ត្រ យ៉ាងណា?

ការដួលរលំជញ្ជាំងប៊ែរឡាំង មិនត្រឹមតែជាព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់សម្រាប់ប្រជាជនអាល្លឺម៉ង់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជានិមិត្តរូបនៃការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយនៅអឺរ៉ុប និងការបញ្ចប់នៃការបែងចែកអាល្លឺម៉ង់ក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ផងដែរ។

រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៨៩ នៅតែត្រូវបានចងចាំថាជាយប់មួយដែលបានផ្លាស់ប្តូរប្រវត្តិសាស្ត្រ និងបានបង្ហាញពីបំណងប្រាថ្នារបស់ប្រជាជនចំពោះសេរីភាព ការជួបជុំគ្រួសារ និងការរួបរួមជាតិ៕