* កម្ពុជាត្រៀមធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ព្រឹត្តិការណ៍វាយកូនហ្គោលអាជីពអន្តរជាតិធំៗចំនួន២ ជាមួយប្រាក់រង្វាន់សរុបជិត១.៥លានដុល្លារ
* ចំណេះដឹងទូទៅ៖ ១៣៧ឆ្នាំមុន ថ្ងៃនេះ លោក Edwin Hubble តារាវិទូដែលបានផ្លាស់ប្តូរការយល់ដឹងរបស់មនុស្សជាតិអំពីចក្រវាល បានកើត

ចំណេះដឹងទូទៅ៖ ១៣៧ឆ្នាំមុន ថ្ងៃនេះ លោក Edwin Hubble តារាវិទូដែលបានផ្លាស់ប្តូរការយល់ដឹងរបស់មនុស្សជាតិអំពីចក្រវាល បានកើត

20-11-2026 23:40

(ភ្នំពេញ)៖ លោក អេដវីន ផូវែល ហាប់បល (Edwin Powell Hubble) គឺជាតារាវិទូដ៏ល្បីល្បាញមួយរូបរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការស្រាវជ្រាវ និងពង្រីកចំណេះដឹងរបស់មនុស្សជាតិអំពីចក្រវាល។ លោកកើតនៅថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៨៩ នៅទីក្រុងម៉ាសហ្វីល (Marshfield) រដ្ឋមីសសួរី សហរដ្ឋអាមេរិក។

ចាប់ផ្តើមពីនិស្ស័យស្រឡាញ់វិទ្យាសាស្ត្រ

តាំងពីកុមារភាព លោកហាប់បលមានចំណាប់អារម្មណ៍លើវិទ្យាសាស្ត្រ និងការស្វែងយល់អំពីអវកាស។ ក្រៅពីការសិក្សា លោកក៏មានសមត្ថភាពខាងកីឡាជាច្រើន ដូចជា បាល់បោះ បាល់ទាត់ និងអត្តពលកម្ម។

លោកបានចូលរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យឈីកាហ្គោ (University of Chicago) ដោយសិក្សាផ្នែកគណិតវិទ្យា និងតារាវិទ្យា។ បន្ទាប់មក លោកទទួលបានអាហារូបករណ៍ Rhodes Scholarship ទៅសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យអុកស្វដ (University of Oxford) ក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស ដោយសិក្សាផ្នែកច្បាប់។

ទោះជាយ៉ាងណា ចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់លោកចំពោះវិទ្យាសាស្ត្រមិនបានបាត់បង់ឡើយ។ ក្រោយមក លោកបានវិលត្រឡប់មកបន្តការសិក្សាផ្នែកតារាវិទ្យា និងទទួលបានសញ្ញាបត្របណ្ឌិតនៅឆ្នាំ១៩១៧។

ការរកឃើញដែលផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈអំពីចក្រវាល

នៅឆ្នាំ១៩១៩ លោកហាប់បលបានចូលបម្រើការងារនៅមជ្ឈមណ្ឌលសង្កេតតារាសាស្ត្រ Mount Wilson Observatory រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា ដែលនៅពេលនោះមានកែវយឺត Hooker ទំហំ ១០០ អ៉ីញ ដែលជាកែវយឺតធំបំផុតក្នុងពិភពលោក។

នៅឆ្នាំ១៩២៣ លោកបានប្រើកែវយឺតនេះសិក្សាអំពីតំបន់ពន្លឺមួយនៅក្នុងក្រុមតារានិករ Andromeda។ តាមរយៈការសង្កេតផ្កាយ និងការវាស់ចម្ងាយ លោកបានបង្ហាញថា តំបន់នោះមិនមែនជាផ្នែកមួយនៃកាឡាក់ស៊ីមីលគីវ៉េ (Milky Way) របស់យើងនោះទេ ប៉ុន្តែជាកាឡាក់ស៊ីមួយផ្សេងទៀត ដែលបច្ចុប្បន្នមានឈ្មោះថា កាឡាក់ស៊ី Andromeda។

ការរកឃើញនេះបានផ្លាស់ប្តូរការយល់ដឹងរបស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះពីមុនមក មនុស្សជាច្រើនបានយល់ថា កាឡាក់ស៊ីមីលគីវ៉េគឺជាចក្រវាលទាំងមូល។ ប៉ុន្តែការស្រាវជ្រាវរបស់លោកបានបង្ហាញថា មានកាឡាក់ស៊ីជាច្រើនទៀតនៅក្រៅកាឡាក់ស៊ីរបស់យើង។

នៅឆ្នាំ១៩២៩ លោកបានបោះពុម្ពផ្សាយការស្រាវជ្រាវដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងចម្ងាយកាឡាក់ស៊ី និងល្បឿនដែលវាផ្លាស់ទីឃ្លាតឆ្ងាយពីយើង។ ការរកឃើញនេះបានផ្តល់ភស្តុតាងសំខាន់ៗគាំទ្រទ្រឹស្តីថា ចក្រវាលកំពុងពង្រីកខ្លួន។ ទំនាក់ទំនងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា «ច្បាប់ហាប់បល» (Hubble’s Law)។

កេរដំណែលដែលបន្សល់ទុកដល់មនុស្សជាតិ

ក្រៅពីការរកឃើញដ៏សំខាន់ខាងលើ លោក ហាប់បល ក៏បានបង្កើតប្រព័ន្ធចាត់ថ្នាក់កាឡាក់ស៊ីតាមរូបរាង ដូចជា កាឡាក់ស៊ីរាងពងក្រពើ និងកាឡាក់ស៊ីរាងវង់។ ប្រព័ន្ធនេះបានក្លាយជាមូលដ្ឋានសំខាន់មួយសម្រាប់ការសិក្សាផ្នែកតារាវិទ្យា។

ដើម្បីជាការគោរពដល់ស្នាដៃរបស់លោក អង្គការណាសា (NASA) និងទីភ្នាក់ងារអវកាសអឺរ៉ុប (ESA) បានដាក់ឈ្មោះកែវយឺតអវកាសមួយថា «Hubble Space Telescope» ដែលត្រូវបានបាញ់បង្ហោះទៅកាន់ទីអវកាសនៅថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៩០។ កែវយឺតនេះបានជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីកាឡាក់ស៊ី ផ្កាយ និងបាតុភូតជាច្រើននៅក្នុងចក្រវាល។

លោកអេដវីន ហាប់បល បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៥៣ ក្នុងវ័យ៦៣ឆ្នាំ។ ទោះបីលោកបានចាកចេញពីពិភពលោកអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយក៏ដោយ ក៏ស្នាដៃរបស់លោកនៅតែមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើការស្រាវជ្រាវផ្នែកតារាវិទ្យារហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។

រឿងរ៉ាវរបស់លោកជាឧទាហរណ៍មួយនៃការស្វែងរកចំណេះដឹង ដែលបានជួយឱ្យមនុស្សជាតិយល់ថា ចក្រវាលមានទំហំធំធេងលើសពីការស្រមៃរបស់យើងទៅទៀត៕